Có được phép “đốt chiên” trong Thánh Lễ Tiệc Ly thứ 5 Tuần Thánh!?

0
1057

Có được phép “đốt chiên” trong Thánh Lễ Tiệc Ly thứ 5 Tuần Thánh!?

Câu hỏi: Thưa cha Thông, tôi là dân bắc di cư năm nay đã 77 tuổi, lớn lên tại Sài Gòn. Tôi qua Mỹ năm 1976 và sống tại Nam Cali từ đó đến nay. Ở VN tôi chưa bao giờ thấy nghi thức đốt chiên trong Thánh Lễ tiệc ly thứ 5 tuần Thánh. Qua Mỹ tôi cũng chưa bao giờ thấy, cho đến khi cách đây mấy năm, Đức Cha đổi Cha xứ mới là người Việt (xứ tôi là xứ Mỹ, nhưng giáo dân Việt khoảng gần nửa) và mỗi thứ 5 tuần Thánh cha có nghi thức đốt chiên ngay sau bài giảng, trước khi rửa chân. Sau lễ, con chiên đó (làm bằng sôi) được chia cho các giáo dân mang về nhà ăn. Tôi đã hỏi cha xứ lý do tại sao và cha trả lời đó là truyền thống của Việt Nam, nhưng không thể giải thích tại sao. Tôi nghe thế thì khó chấp nhận được. Vậy xin cha giải thích dùm là Giáo Hội có cho đốt chiên trong Lễ tiệc ly không?

Nguyễn John, Nam Cali

Trả lời: Cám ơn chú đã tin tưởng con và hỏi! Nói thật, cả đời con 10 năm con ở Giáo Xứ Long Thuận, GP Xuân Lộc và 3 năm ở Chicago, IL với cha cố Phero Trịnh Thế Hùng, 4 năm với cha Cố JB Nguyễn Thanh Hùng ở Milwaukee, WI là những nơi có cử hành tiếng việt nhưng chưa chứng kiến việc đốt chiên trong thánh lễ thứ 5 tuần Thánh bao giờ. Cho nên câu hỏi của chú là một câu hỏi khó; con phải tìm tòi và đọc các tài liệu rất nhiều.

Con biết được, việc “đốt chiên” trong thứ 5 Tuần Thánh là việc đạo đức bình dân lâu nay của người Công Giáo Việt Nam, từ thời các nhà truyền giáo, tuy không rõ từ năm nào! Nhưng nghi thức ấy được làm TRƯỚC Thánh Lễ Tiệc Ly; không biết từ bao giờ việc đốt chiên ấy lại được đưa vào TRONG Thánh Lễ Tiệc Ly, đa phần là ngay sau bài giảng. Cá nhân con thiết nghĩ việc đốt chiên trong Lễ Tiệc Ly cần phải được loại bỏ ngay, vì ba (3) lý do sau:

  1. Phụng Vụ không cho phép: Có nhiều giáo dân, ngay cả các linh mục nói: “luật không cấm!” Thoạt nghe qua, chúng ta thấy rất đúng, tuy nhiên những ai đã từng học phụng vụ thì biết câu nói đó hoàn toàn sai! Có lẽ chúng ta quen sự đòi buộc của luật dân sự (cái gì không cấm là được làm), nhưng luật phụng vụ của Giáo hội thì khác. Trong Phụng Vụ Thánh điều gì không được phép thì không được làm; có nghĩa là; chúng ta không đi tìm luật cấm (tuy đôi khi vẫn có) nhưng chúng ta tìm luật cho phép! Tại sao Luật phụng vụ lại thế? Để trả lời câu hỏi đó chúng ta phải hiểu được nghĩa của chữ “phụng vụ.”

    1. Phụng Vụ là gì?:

      • Phụng Vụ là việc thờ phượng chính thức của Hội Thánh được thừa tác viên hợp pháp cử hành nhân danh toàn thể Hội Thánh.

      • Như vậy một cử hành có tính Phụng Vụ đòi phải có ba yếu tố:

        • Phải là lời kinh chính thức của Hội Thánh được ấn định trong sách Phụng Vụ, chứ không phải là lời nguyện tự phát.

        • Phải do một thừa tác viên hợp pháp cử hành, nghĩa là những người được Hội Thánh cắt đặt và ban quyền chủ sự, chứ không phải là bất cứ ai có thiện tâm là được.

        • Phải cử hành nhân danh toàn thể Hội Thánh vì Phụng Vụ không bao giờ có tính cá nhân cho dù thừa tác viên cử hành một mình.

    1. Hướng dẫn Phụng vụ của thứ 5 tuần thánh (sách lễ Roma):

Không có chỗ nào trong hướng dẫn phụng vụ của thứ 5 Tuần Thánh cho phép hay nói về việc đốt chiên, hoặc dâng chiên trong thánh lễ. Vậy theo như định nghĩa của Phụng Vụ (1.1 ở trên) và theo luật của Phụng vụ, thì không ai có thể tự ý suy diễn theo ý riêng rồi đưa vào những điều không được phép, nhất là trong Thánh Lễ!

  1. Cha không biết đó là “chiên hiến tế” của “giao ước cũ sao?”

Đó là câu hỏi mà sau khi con đưa lên facebook để hỏi tìm các tài liệu nơi một số bạn đọc!

Bài đọc 1 trong Chúa nhật thứ 5 mùa chay năm B hôm nay trích sách Ngôn Sứ Giê-rê-mi-a. (Jer 31:31-32) “Này sẽ đến những ngày – sấm ngôn của Đức Chúa – Ta sẽ lập với nhà Ít-ra-en và nhà Giu-đa một giao ước mới, không giống như giao ước Ta đã lập (giao ước cũ) với cha ông chúng, ngày Ta cầm tay dẫn họ ra khỏi đất Ai-cập.

Vậy “giao ước cũ” của hiến tế con chiên là gì?:

Chúng ta đọc trong sách Xuất Hành (Xh 12: 1-28) sẽ hiểu được giao ước đó! Trong lễ vượt qua đó có việc sát tế con chiên vào lúc xế chiều (c6); lấy máu bôi lên khung cửa (c7); thịt sẽ ăn đêm hôm ấy với bánh không men và rau đắng (c8); thịt (chiên) còn dư lại, không được để qua đến sáng hôm sau, thịt còn dư lại cần phải đốt đi (c11). Phải chăng đây là lý do tại sao lại có việc đốt chiên trong Lễ Tiệc Ly? Tôi không biết, nhưng nếu đó là lý do, thì thật là sai lầm cả về trình tự trong Kinh Thánh lẫn Thần Học/Tín Lý:

2.1. Sai lầm về trình tự trong Kinh Thánh:

Đọc kỹ sách Xuất Hành chương 12, chúng ta thấy việc “đốt thịt chiên” (còn dư lại) là sau khi gia đình đã ăn, chứ không phải đốt nguyên con, rồi sau đó chia cho giáo dân mang về ăn, như chúng ta vẫn thấy sau các thánh lễ tiệc ly tại các giáo xứ như bác nói.

2.2. Sai lầm về Thần Học/Tín Lý:

Trong thánh lễ tiệc ly của thứ 5 tuần Thánh, chúng ta không “nhớ/nhắc” đến giao ước cũ. Không phải chỉ có trong thánh lễ tiệc ly, mà tất cả các thánh lễ khi cử hành là chúng ta đang “làm hiện diện lại” (memorial) giao ước mới của Chúa Giêsu; cuộc khổ nạn, thương khó, cái chết, và phục sinh của Người!

Bạn có biết chỉ có một lần duy nhất trong năm, Giáo hội mẹ, đưa ra chỉ thị các Lm cần giảng gì trong thánh lễ? Vâng, đó là thứ 5 tuần Thánh! Giáo hội dạy các Linh mục: “Bài giảng sẽ đề cập đến các mầu nhiệm được tưởng niệm trong thánh lễ này, tức là việc (1) thiết lập bí tích Thánh Thể, (2) chức tư tế và (3) điều răn của Chúa về tình bác ái huynh đệ!” (Sách lễ Roma)

Chính vì thế – đưa chiên hiến tế của giao ước cũ vào trong thánh lễ của thứ 5 tuần Thánh thì thật là không đúng tí nào!

  1. Lại có một số người cho rằng con chiên đó là hình ảnh “Chiên Thiên Chúa” bị hiến tế.

Như đã nói ở trên, Chúa Giêsu là “con chiên” hiến tế trong giao ước mới! Nhưng thiết nghĩ rằng nếu có muốn tưởng nhớ Chúa Giêsu là con chiên hiến tế thì nên làm vào thứ 6 tuần thánh trong Tam Nhật Vượt Qua, chứ không nên gộp chung vào thứ 5 tuần thánh! Nhưng hãy nhớ rằng thứ 6 tuần thánh ta đã có “kính thờ Thánh Giá” rồi – và có một số giáo xứ còn đặt tượng Chúa trong mồ (lồng kính) và than khóc!

Tôi muốn kết phần thứ 3 này với trích dẫn từ thông điệp “Hội Thánh từ Thánh Thể – Ecclesia De Eucharistia”, một văn kiện tương đối ngắn nhưng có ý nghĩa về phương diện thần học, kỷ luật và mục vụ. Văn kiện đã được ký vào ngày thứ Năm Tuần Thánh, trong Thánh lễ Tiệc Ly, giữa khung cảnh phụng vụ khởi đầu Tam nhật Vượt qua. Đức Thánh Giáo Hoàng Gioan Phaolo II viết: “Khi thiết lập bí tích nầy, Chúa Giêsu không những chỉ nói “Nầy là Mình Thầy”, “nầy là Máu Thầy”, nhưng Ngài đã thêm “ bị nộp vì anh em” và “đổ ra vì nhiều người” (Lc 22,19-20). Ngài không chỉ xác quyết những gì Ngài ban cho họ ăn và uống là thịt máu Ngài mà thôi, trái lại Ngài cũng diễn tả giá trị hy tế của chúng nữa, bằng cách hiện tại hóa một cách bí tích hy tế của Ngài được hoàn tất trên thập giá một vài giờ sau đó để cứu rỗi mọi người.“ (Ecclesia De Eucharistia #12)

Kết luận: Việc đốt chiên TRONG thánh lễ tiệc ly là việc cần phải bỏ ngay vì những lý do tôi đã nói ở trên! Tuy nhiên, nếu muốn giáo dân hiểu được giao ước cũ với việc đốt chiên, thì chúng ta nên có một “tiệc vượt qua” trước thánh lễ!

Bao năm qua, từ khi được bổ nhiệm làm chính xứ tôi vẫn có tiệc vượt qua như thế với giáo dân! (tôi học được nơi cha bố của tôi, khi ngài còn coi xứ Mỹ) Ăn thịt chiên nướng, bánh không men với rau đắng! Đó là cách tôi dạy kinh thánh cho giáo dân! Và sau đó chúng tôi bước vào Tam Nhật Thánh nhắc nhở giáo dân về giao ước mới Chúa Giêsu thiết lập, không phải bằng máu con chiên (như giao ước cũ), mà bằng chính máu của Ngài, CHIÊN THIÊN CHÚA!

Giao ước cũ, đưa dân ra khỏi bóng tối và xiềng xích của nô lệ tại Ai Cập và về miền đất hứa; thì giao ước mới “vĩnh cửu” này giải thoát chúng ta khỏi xiềng xích và bóng tối của tội lỗi, mà bước vào đời sống mới trong Chúa Kito Phục Sinh, Khải Hoàn, Vinh Thắng!

Nếu tôi có hiểu sai chỗ nào, mong các bạn chỉ giúp để chúng ta cùng hiểu rõ hơn!

Ân sủng và Bình an,

Lm Martino Nguyễn Bá Thông

(Chúa nhật thứ 5 mùa chay năm B – ngày 21 tháng 3 năm 2021)

#Sốngđạocônggiáo

Ngài mai tôi sẽ trả lời về việc cần bỏ việc đeo khăn tang và ngắm “15 sự thương khó Chúa Giêsu” trong thứ Sáu Tuần Thánh!