Có nên đeo tang và Ngắm đứng 15 sự thương khó của Chúa trong thứ 6 tuần Thánh?

0
965


#SĐCG402B: Thưa Cha, tại giáo xứ của con, cứ ngày thứ 6 tuần thánh thì các bà lại đeo khăn tang, khóc thương Chúa. Như thế có được không ạ? Thêm nữa, lại còn có tổ chức ngắm đứng 15 sự thương khó của Chúa. Nói thật là chúng con chẳng hiểu họ đọc gì, chắc chỉ có người đọc hiểu. Ở dưới, chắc vì không hiểu, nên mọi người lo ra, nói chuyện chia trí quá cha à. Xin cha cho biết có nước nào ngắm như thế không?

Nguyễn, Tuyết N.
Atlanta, GA

Cám ơn câu hỏi của chị! Chúng ta ở gần nhau đấy! Bố mẹ cha trước đây cũng ở Atlanta, giáo xứ Đức Mẹ Việt Nam, hiện nay cha Peter Vũ Ngọc Đức là cha sở! Cha bố của tôi, cha P. X. Trần Quốc Tuấn thì coi xứ các Thánh Tử Đạo Việt Nam trên hướng bắc của Atlanta. Mong rằng câu trả lời của tôi không “động chạm” đến các ngài! Nhưng tôi vẫn phải nói thật:

  1. Đeo tang trong ngày thứ 6 tuần thánh:

Như trong bài số #SĐCG402A tôi đã nói đến việc đạo đức bình dân của việc đốt chiên trong thánh lễ thứ 5 tuần Thánh cần phải bỏ vì nó đi ngược lại phụng vụ của giáo hội https://songdaoconggiao.com/giao-ly/co-duoc-phep-dot-chien-trong-thanh-le-tiec-ly-thu-5-tuan-thanh/ hoặc coi video tại đây: https://www.youtube.com/watch?v=KqHqvEfy-58. Thì việc đeo tang trong ngày thứ 6 tuần thánh cũng cần phải bỏ vì nó đi ngược lại với việc GH “mừng” ngày thứ 6 tuần Thánh! Tôi xin giới thiệu với bạn bài viết của cha Giuse Phạm Đình Ái của dòng Thánh Thể mà tôi tin rằng câu trả lời của ngài thật sâu sắc và đầy đủ!  http://dongthanhthe.net/deo-tang-trong-ngay-thu-sau-tuan-thanh.html. Tôi chỉ muốn tóm lại ba điều ngài nói. Tôi chỉ xin tóm lại:

    1. Thứ nhất, thứ Sáu Thánh không phải là đám tang của Đức Giêsu:

Theo văn hóa Việt Nam, tang phục là để thể hiện tình nghĩa, lòng thương xót giữa kẻ mất người còn, diễn tả sự thương tiếc người chết. Thực hành đeo tang và than khóc tại Việt Nam lúc đó xét là phù hợp vì cũng tương đồng với quan niệm về ngày thứ Sáu Thánh ở khắp nơi trong Hội Thánh. Các tín hữu thời bấy giờ đã gọi ngày này là ngày thương khóc, than vãn, thương tiếc và sầu buồn trước cuộc khổ nạn và cái chết của Đức Giêsu. Bởi thế, trước Công đồng Vatican II, vào thứ Sáu Thánh, tư tế cũng như phó tế mặc phẩm phục đen như trong nghi lễ an táng.

Nhưng nay, tinh thần của ngày thứ Sáu Thánh không còn sắc thái than vãn, u buồn và tang tóc nữa. Trước khi thay đổi lịch phụng vụ diễn ra năm 1969, Tam nhật được gọi là Tam nhật thánh chứ không phải Tam nhật vượt qua.

  1. Thứ hai, thứ Sáu Thánh làm kiểu mẫu cho nghi lễ an táng chứ không thể ngược lại.

Nguyên tắc là hình thức đạo đức phát xuất từ phụng vụ và dẫn đưa dân chúng đến với phụng vụ, vì tự bản chất, phụng vụ vượt xa các việc ấy.[7] Phụng vụ thứ Sáu Thánh giải thích rõ ràng cho chúng ta bằng lời và hành động ý nghĩa căn bản cái chết của Đức Giêsu. Chúng ta không thể tách biệt cái chết này ra khỏi sự sống lại của Ngài.  Phụng vụ thứ Sáu Thánh chiếu soi suy nghĩ và xây dựng thái độ của chúng ta đối với cái chết [8] và là mô hình cho chúng ta trong vấn đề mục vụ khi “cử hành” cái chết của những người thân yêu trong nghi lễ an táng. Nói cách khác, tuy cử hành thứ Sáu Thánh không phải là đám tang của Đức Giêsu, nhưng lại mặc khải một cách sống động nhất những gì làm thành đám tang của người Kitô hữu.

  1. Thứ ba, hướng dẫn của Hội Thánh về lòng đạo đức bình dân.

Dưới ánh sáng của Công đồng Vatican II nói chung và của Hiến chế Phụng vụ Thánh nói riêng, chúng ta cần trân trọng, ưu ái, duy trì và khuyến khích những việc đạo đức bình dân như vừa nêu trên đây. Theo Hiến chế Phụng vụ Thánh: Những việc đạo đức của dân Kitô giáo bao lâu còn được thích hợp với các lề luật và qui tắc của Giáo Hội thì còn được khích lệ rất nhiều, nhất là khi thi hành theo chỉ thị của Tông Tòa. Những việc thánh thiện của các Giáo Hội địa phương cũng được đặc biệt tôn trọng, khi được thi hành theo các chỉ thị của Giám mục, hợp với tập tục hoặc các sách đã được chính thức phê chuẩn. Nhưng phải chiếu theo các mùa phụng vụ để xếp đặt các việc ấy cho hòa hợp với phụng vụ thánh, để có thể được coi là phát xuất từ phụng vụ và để tiến dẫn dân chúng đến phụng vụ, vì tự bản chất, phụng vụ vượt xa các việc ấy.[19]

Tuy nhiên, cũng cần phải canh tân và Tin Mừng hóa cũng như định hướng và đôi khi sửa sai nếu việc đạo đức bình dân có các yếu tố không còn hài hòa với tinh thần phụng vụ mới, hạ giá trị phụng vụ hay gây tác hại cho phụng vụ của Giáo Hội.[20]

  1. Ngắm đứng 15 sự thương khó của Chúa trong thứ 6 tuần Thánh:

Về việc ngắm đứng này, thú thật là tôi cũng đã từng được “thấy!” Tôi dùng chữ “thấy” thay vì “tham dự” cho dù tôi có mặt ở đó! Cũng giống như ch, tuy có mặt nhưng có hiểu họ đọc gì đâu mà “tham dự,” mặc dù bố tôi cũng là một trong những người ngắm đó! Cho nên rất lo ra, chỉ mong cho nó hết, cứ ngồi đó đếm xem đã bao nhiêu ngắm rồi, và còn bao nhiêu ngắm nữa. Thật tội lỗi quá.

Theo một số tài liệu trong đó có Wikipedia thì: “Phong tục ngắm khởi đầu ngay từ thời các nhà truyền giáo Dòng Tên đến Việt Nam đầu thế kỷ 17, ứng dụng tinh thần hội nhập văn hóa để diễn tả đức tin trong văn hóa Việt Nam.[2] Cụ thể, phong tục nguyện ngắm và các nghi thức á phụng vụ Tuần Thánh của người Công giáo được cho là khá giống với tục hèm cử hành tại các đình làng. Việc diễn tả lại cuộc khổ nạn và sự chết của Chúa Giêsu tương tự như việc tái diễn thần tích của vị thành hoàng.”

Cha Alexandre de Rhodes (1591-1660) viết trong Lịch sử Đàng Ngoài như sau: “Để cho họ khỏi bị thiệt thòi, thì chúng tôi đã chia các mầu nhiệm thương khó làm 15 đề tài chính. Cứ sau khi đọc chung mười kinh chuỗi hạt thì ngắm một đoạn và suy niệm một trong 15 sự thương khó, sau mỗi lần như thế thì lại tắt một trong 15 ngọn nến sáng theo tục lệ trong giáo hội Roma. Trong nghi lễ, họ khóc lóc, kêu gào và rên rỉ tỏ lòng thương mến những thống khổ và cái chết của Chúa Cứu Thế, người lân cận cũng đến nghe”.

Và để trả lời câu hỏi của chị, có nước nào “ngắm” như thế không? Trước đây, vào thời Trung Cổ (Middle ages – thế kỷ thứ 5 đến 15) tại Âu Châu thì có, nhưng hiện nay thì không còn nữa! Tiếng Anh gọi đó là “Liturgical drama”, vào thời Trung cổ, loại “kịch” (type of play) đã diễn ra trong hoặc gần nhà thờ và có liên quan đến những câu chuyện từ Kinh thánh hoặc về các vị thánh. Nhưng, theo thiển ý của cá nhân tôi, đó là “vở kịch” chứ không thể đặt vở kịch đó vào thể loại “đạo đức bình dân” được!

Trở lại với bản kinh ngắm, khi đọc kỹ lời ngắm ấy thì chúng ta cần phải bỏ đi, hoặc nếu muốn tiếp tục thay đổi hoặc viết lại cho đúng với Thánh Kinh hơn! Và phải làm sao ngắm/đọc cho dễ hiểu, nếu muốn mọi người nghe và hiểu được các lời kinh!

Lời của các ngắm ấy, thật là thảm thương, có lẽ cũng vì tư tưởng thương khóc Chúa, như việc Cha Ái nói ở trên. Nhưng chúng ta không thể vì thương nhớ mà “cường độ hóa” các đau khổ của Chúa bằng việc thêm vào các chi tiết không hề có trong Thánh Kinh, hoặc Thánh Truyền, hoặc các Thánh Phụ! Hãy nhớ đây là lời kinh, chứ không phải là vở kịch, để chúng ta có thể lấy nội dung chính rồi tự do thêm thắt các chi tiết để tăng thêm cảnh lâm ly bi đát, với mục đích là lấy nước mắt người xem.

Bên cạnh đó, việc ngắm này được bắt đầu từ “đàng ngoài” cho nên giọng nói, cung cách cũng khác “đàng trong”. Nay, thì “trong, ngoài” cũng là một nên lại càng khó nghe khi đọc! Bạn thử so sánh một bài hát chèo quan họ Bắc Ninh, hay ca Huế mà được hát theo giọng dân ca nam bộ thì sẽ ra sao?

Với thời đại internet hôm nay, mọi người có thể tra cứu, và biết rằng các chi tiết trong các ngắm trên là không đúng với Thánh Kinh; là cường điệu hóa (đặc biệt là cho vào những con số, chắc như đinh đóng cột) thì sẽ không tốt cho Đức Tin của họ!

Trước khi đi vào các chi tiết không đúng trong các ngắm đang có, tôi muốn giới thiệu 15 ngắm đứng “mới” được đăng trên website của Hội Dòng Mến Thánh Giá Gò Vấp (không biết do ai viết), nhưng tôi nghĩ những ngắm này đúng/sát với Thánh Kinh hơn! https://hdmtggv.weebly.com/ng7855m-15-s7921-th432417ng-khoacute.html

Tôi lấy bản ngắm trong trang web của GX Andre Dũng Lạc tại thành phố Oklahoma, Hoa Kỳ

http://www.saintandrewdunglacokc.org/15-su-thuong-kho-chua-gieu/ nhưng nhiều bạn nói là ở VN không đọc như thế, nhưng khi xem lại thì tôi thấy trong trang web của các giáo phận như Giáo phận Bùi Chu, Vĩnh Long, Hưng Hóa, Bắc Ninh, TGP Hà Nội, TGP Sài Gòn, v.v đều đăng như thế và không có khác gì. Mời bạn nhé, tôi đã bold đỏ, để bạn dễ theo dõi hơn!

THỨ NHẤT THÌ NGẮM:

Khi Đ.C.G. đã đến ngày dọn chịu nạn, mà chuộc tội cho thiên hạ, thì có thằng Giuđa là đầy tớ (hay môn đệ), Đ.C.G. đã nuôi nhiều năm, dạy dỗ những sự hiền lành; mà quỷ dục lòng nó bán Đ.C.G. cho quân Giudêu ba mươi đồng bạc. Vậy, Đ.C.G. thương thiên hạ, toan liều mình chịu chết, thì giã Đức Mẹ mà đi thành Giêrusalem, là kẻ chợ nước Giudêu. Song le trước chịu nạn, thì đêm ấy Đ.C.G. lấy nước mà quì xuống rửa chân cho các đầy tớ cả, cùng rửa chân thằng Giuđa với, chẳng những nước không, cùng lấy nước mắt rửa chân cho nó nữa, vì thương tiếc linh hồn ấy rình mất. Đoạn Đ.C.G. truyền phép Thánh Thể cho thiên hạ: là phép Mình Thánh, nuôi lấy linh hồn loài người ta cho đến hết đời.

THỨ BA THÌ NGẮM:

Khi Đ.C.G. đã biết thằng Giuđa cùng các quân dữ đã đến gần, thì Đ.C.G. rước nó. Bấy giờ thằng Giuđa giả chước đến hôn mặt Đ.C.G. mà người biết lòng nó độc, thì cũng nhịn mà chào nó. Đoạn liền hỏi các quân dữ rằng: bay đi tìm ai? Nó thưa rằng: chúng ta đi tìm Giêsu Nazarét. Bấy giờ Đ.C.G. phán rằng: Ta đây, nó liền ngã ra hết. Đoạn Đ.C.G. cho nó đứng dậy, mà hỏi như khi trước, nó lại thưa như vậy, thì Người mới phó mình cho nó bắt. Khi ấy ông thánh Phêrô chém đứt tai một người đầy tớ thầy cả Giudêu, mà Đ.C.G. quở ông thánh Phêrô, cùng chữa tai thằng ấy cho đã. Bấy giờ quân dữ lấy lòi tói sắt, cùng dây da, mà buộc cổ, và trói cánh tay Đ.C.G. cùng đấm miệng ba mươi lần mà lôi đi. Đêm ấy Người ngã xuống đất bảy lần; mà quân dữ lại đạp dậy. Có kẻ lấy lọng gươm mà thúc; có kẻ lấy đuốc hoa trước mặt, lại châm vào mình cho tắt đi. Sau nữa, đến sông thì nó đi trên cầu, mà dòng dây bắt Đ.C.G. lội dưới sông lạnh lẽo giá rét.

THỨ BỐN THÌ NGẮM:

Khi quân dữ nộp Đ.C.G. cho Annát, là cha vợ Caipha làm thầy cả Giudêu, mà Đ.C.G. chịu nhiều sự khó trong nhà ấy, đoạn mới nộp cho Caipha. Bấy giờ có một người các quan, xỏ tay vào bao sắt, mà vả ngang mặt Đ.C.G. trước mặt thiên hạ. Thầy cả Giudêu nghe thấy, Đ.C.G. xưng mình là con Đức Chúa Trời, thì mắng rằng: ấy bay đã thấy nó nói lời lỗi làm vậy, còn tìm chứng nào làm chi nữa, mà chẳng giết đi cho rồi. Đêm ấy quân dữ bắt trói cánh tay Đ.C.G. vào cột đá, mà lấy khăn che mặt, đoạn mới nhổ, cùng giật tóc và râu Đ.C.G.. Lại lấy roi, cùng bên dưới hài đi, đánh ngang mặt, lại vả thâu đêm, bốn trăm lần. Đêm ấy có kẻ hỏi ông thánh Phêrô rằng: mày phải đầy tớ Giêsu chăng? Ông thánh Phêrô liền sợ, mà chối ba lần rằng: 

Mình chẳng biết người ấy là ai. Đ.C.G. thương mà trở mặt ra xem ông thánh Phêrô, bấy giờ người ăn năn tội ấy lắm, ra ngoài khóc lóc, chẳng có khi đừng, trọn đời đến sớm mai gà gáy, nhớ đến tội xưa liền khóc lóc.

THỨ SÁU THÌ NGẮM:

Khi Philatô thấy dân chẳng chịu tha Đ.C.G.thì phó cho một cơ quân, là sáu trăm sáu mươi sáu người, mà khiến đánh Đ.C.G. cho đẹp lòng dân Giudêu. Bấy giờ nó lột áo ra, liền trói chân tay vào cột đá. Đoạn lấy chà gai, cùng dây da, và lòi tói sắt đánh cả và mình Đ.C.G. dư năm nghìn đòn, cho nên nát hết thịt ra, xem thấy xương, chẳng còn nơi đâu lành, mặt mũi chẳng còn hình tượng người như trước nữa. Song le bấy nhiêu quân ấy chẳng có ai thương Đ.C.G. sốt; nó đánh nhọc mỏi tay; mà lòng Người còn muốn chịu khó nữa vì tội thiên hạ.

THỨ BẢY THÌ NGẮM:

Khi quân dữ đã đánh Đ.C.G. đoạn, thì Người mặc áo vào, mà áo ấy dính máu nơi dấu đòn đánh, thì quân dữ lại giật áo đi, cho nên máu nơi dấu lại chảy ra theo. Bấy giờ nó khiến Đ.C.G. mặc một áo đỏ, đoạn lấy chà gai khoanh tròn làm nén, đóng vào đầu Đ.C.G. bảy mươi hai cái gai thì lọt vào óc, máu chảy xuống đầy mặt ròng ròng. Đoạn nó khiến Người ngồi, mà quì xuống nhạo rằng: tâu vua Giudêu, cùng giổ ngang mặt. Có kẻ lấy dùi mà va trên gai lọt vào cho lắm, có kẻ thì vả ngang mặt, cho nên máu trong miệng lại chảy ra.

THỨ CHÍN THÌ NGẮM:

Khi quân Giudêu đóng cây thánh giá nặng lắm, mà khiến Đ.C.G. vác đi, thì Người yếu nhọc hết sức, vác đi lâu ngã xuống đất mà quân dữ chẳng thương, lại đạp dậy, giục đi cho chóng. Sau nữa, nó sợ Người chết dọc đàng chẳng đến nơi chăng, thì nó mượn một người đi đàng vác đỡ. Khi ấy cả và thiên hạ theo mà xem, song le những người mến Đ.C.G. thì thương khóc lóc. Bấy giờ Người giở mặt lại mà rằng: “Ở con thành Giêrusalem, chớ khóc thương Ta làm chi, một khóc thương bay; cùng con cháu bay ngày sau phải khốn mà chớ”. Đang khi Người còn vác thánh giá đi, thì có một bà ấy tên là Veronica, thấy mặt mũi Đ.C.G. những máu chảy ra, thì bà ấy trao khăn cho Người lọt mặt đi, hết hình tượng mặt liền in vào trong khăn ấy, rầy hãy còn ở thành Roma. (khăn in mặt Đ.C.G. còn ở thành Roma?)

THỨ MƯỜI THÌ NGẮM:

Khi quân dữ đem Đ.C.G. lên núi, tên là Calvariô; là nơi những sọ kẻ phải giết vì có tội lỗi; mà quân ấy khiến Đ.C.G. uống rượu với của đắng. Đoạn lột áo ra, những máu nơi dấu đòn đánh lại chảy ra theo. Bấy giờ nó bắt Đ.C.G. nằm ngửa trên cây Thánh Giá mà lấy búa đóng đanh tay tả. Tay hữu thì nó buộc kéo hết sức liền giãn xương ngực ra, mà đóng đanh vào, cho nên Đ.C.G. đau đớn lắm. Đoạn lại kéo hai chân xuống cho đến lỗ nó làm đã sẵn, mà đóng đanh vào.

Bấy giờ các quan lấy một ván viết chữ vào rằng: “Giêsu Nazarét, là vua Giudêu”, đoạn đóng ván ấy vào Thánh Giá. Quan viết chữ ấy cho xấu hổ; song le ý Đức Chúa Trời khiến viết chữ ấy, cho thiên hạ biết: Đ.C.G. dù mà chịu hèn hạ làm vậy thì cũng là Vua thật Giudêu, cùng khắp mọi nước. Đoạn nó đào lỗ dựng Thánh Giá lên; khi ấy dấu hai tay Đ.C.G. bởi xác nặng thì xếch ra máu chảy xuống đất ròng ròng. Bấy giờ bốn người các quan, lấy áo ngoài Đ.C.G. cắt chia ra làm bốn phần, còn áo trong thì để vậy mà bắt thăm, ai được thì lấy trót. Đoạn những sãi, cùng các quan, cả và thiên hạ nhạo cười làm cho xấu hổ, mà Đ.C.G. liền rằng: “Con xin Đức Chúa Cha tha tội cho nó, vì nhầm chẳng biết”.

THỨ MƯỜI MỘT THÌ NGẮM:

Khi quân dữ đóng đanh Đ.C.G.,cùng đóng đanh hai người trộm cướp hai bên, mà một đứa bên tả mắng Đ.C.G. rằng: Phải con Đức Chúa Trời, sao chẳng chữa mình cùng chữa ta nữa. Bấy giờ người bên hữu mắng nó rằng: ta là kẻ có tội, đáng sa hoả ngục, chịu đóng đanh thì thậm phải, mà Người có tội lỗi gì mà chịu làm vậy, sao mày trách Người làm chi?

Đoạn xin cùng Đ.C.G. rằng: “Lạy Chúa tôi, khi nào lên nước trên trời, nhớ đến tôi cùng”. Bấy giờ Đ.C.G. giở mặt lại cùng người ấy mà rằng: “thật hôm nay Tao cho mày ở nơi vui vẻ cùng Tao“. Sau nữa Rất Thánh Đức Mẹ mắng tiếng đã đem Con đi giết, thì Người đi theo dọc đàng, thấy máu Con rơi cho đến nơi Đ.C.G. chịu nạn. Khi các quan đóng đanh Con, thì cũng như đóng đanh trong lòng Đức Mẹ vậy, vì Người yêu Con trên hết mọi sự. Vậy Đ.C.G. thấy Đức Mẹ đứng gần ông thánh Gioan thì thương mà nói rằng: “Ở Bà kia, ấy Gioan là con Bà” Lại phán cùng ông thánh Gioan rằng: “Bà ấy là Mẹ con”. Đức Mẹ nghe lời làm vậy thì lo buồn lắm, vì đã biết thật, một ít nữa Con chẳng còn ở cùng Mẹ nữa. Khi ấy là giờ ngọ, mà cả và trời đất liền tối tăm mù mịt, mặt trời xem chẳng đang, Chúa sinh nên muôn vật chịu nạn cùng chịu xấu hổ dường ấy.

Kết Luận: Vì những lý do đưa ra ở trên:

  1. Về việc đeo khăn tang ngày thứ 6 tuần thánh thì cần bỏ đi;

  2. Việc ngắm đứng 15 sự thương khó của Chúa thì cũng bỏ đi, hoặc nếu muốn tiếp tục thay đổi hoặc viết lại cho đúng với Thánh Kinh hơn! Hoặc nếu tiếp tục dùng bản văn đó hãy làm như một buổi “diễn nguyện” thì có lẽ hợp hơn!

  3. Sách lễ Roma còn được “dịch” nhiều lần, vì ngôn ngữ, phụng vụ thay đổi nên cần dịch “lại” cho đúng! Thế mà lẽ chúng ta lại nhân danh truyền thống để giữ lại bản viết hơn 4 trăm năm khi ngôn ngữ và phụng vụ đã lỗi thời! Phải chăng đã đến lúc cần viết lại?

  4. Nhưng để rộng đường dư luận tôi xin giới thiệu một bài viết về Ngắm 15 sự thương khó: Đức tin kết tụ trong văn hóa Việt https://donghanhonline.com/ngam-15-su-thuong-kho-duc-tin-ket-tu-trong-van-hoa-viet/

Đó là một chút “dài dòng” chia sẻ với các bạn!

Ân sủng và Bình an,

Lm Martino Nguyễn Bá Thông

Mùa Chay 2021

#Sốngđạocônggiáo

Bạn có thể xem bài viết có nên đốt chiên trong thánh lễ thứ 5 tuần Thánh tại đây:

https://songdaoconggiao.com/giao-ly/co-duoc-phep-dot-chien-trong-thanh-le-tiec-ly-thu-5-tuan-thanh/

hoặc coi video tại đây: https://www.youtube.com/watch?v=KqHqvEfy-58

Bài kế tiếp tôi sẽ trả lời việc một số bản dịch các kinh trong tiếng Việt cần sửa lại cho đúng!